<span class="c1">Jak polski rynek e-commerce może zyskać na obecnej sytuacji kryzysowej?</span>

Agnieszka Matuszewska

Autor Agnieszka Matuszewska

Jak polski rynek e-commerce może zyskać na obecnej sytuacji kryzysowej?

Sytuacja związana z rozwojem COVID-19 zmieniła życie milionów ludzi. Przymusowa kwarantanna i coraz większe obostrzenia w swobodnym poruszaniu się poza miejscem zamieszkania wprowadzone przez stan epidemii, sprawiają, że handel stoi w kryzysie. Paradoksalnie to właśnie rynek e-commerce ma zyskać najwięcej na obecnej sytuacji.

COVID-19 i stagnacja gospodarki

Jeszcze kilka tygodni wcześniej nikt nie spodziewał się, że sytuacja związana z epidemią koronawirusa tak mocno odbije się na światowej gospodarce. Wiele biznesów jest wręcz sparaliżowanych. Branża travel najszybciej odczuła skutki zamknięcia granic, zawieszenia lotów i zakazów swobodnego przemieszczenia się. Potwierdza to ciekawy raport przygotowany przez zespół Similarweb - narzędzia do analityki danych serwisów internetowych. Według przedstawionych danych z tygodnia na tydzień ruch na serwisach związanych z rezerwacją lotów, hoteli i samochodów drastycznie spada1. American Airlines odnotowały spadek odwiedzin o 9,88%, z kolei Ryanair aż o 38,21% względem jednego tygodnia. Podobnie wygląda sytuacja w Booking.com oraz Hotels.com – około 20-procentowe spadki odwiedzin w skali tygodnia.
Zaistniałe warunki wywołują reakcję łańcuchową, np. wydłuża się produkcja samochodów, ponieważ nie są dostarczane na czas potrzebne komponenty lub zostały ograniczone godziny pracy w fabrykach, z kolei klienci zastanawiają się nad zakupem w dobie gospodarczego kryzysu i widmem utraty pracy.  Trzeba jednak zauważyć, że na drugim biegunie stoją firmy wytwarzające opakowania do żywności, materiały higieniczne, maseczki, czy też żele antybakteryjne. Firmy farmaceutyczne jako jedne z niewielu notują zdecydowany popyt swoich produktów.

Ale czy na pewno należy kreślić wyłącznie czarny scenariusz?

Warto przyjrzeć się kondycji e-commerce, która wydaje się skutecznym panaceum na sprzedaż w świetle wydarzeń związanych z koronawirusem.

Jak wyglądała sprzedaż podczas podobnych kryzysów?

W 2002 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ogłosiła globalny stan zagrożenia zdrowia wirusem SARS, którego śmiertelność wynosiła 10%. Ryzyko zakażenia SARS wywołało pandemię.

Warto podkreślić, że to właśnie w czasach kryzysu wyrosły takie globalne firmy jak Alibaba i JD.com, czyli e-commerce’owe potęgi2.

Firmy spożywcze oraz świadczące lokalne usługi na żądanie takie jak Meituan Dianping, Ele.me, Jd Daojia zanotowały zdecydowany wzrost zamówień, a producenci jedzenia jak Master Kong (makarony i napoje) przenieśli dotychczasowe kanały sprzedaży stacjonarnej do Internetu.

Przedsiębiorcy nie siedzieli z założonymi rękami, szukali rozwiązań, które były nie tylko pomocne klientom i uratowały ich przed bankructwem, lecz także stały się trampoliną do rozwoju biznesu.

Podobnie działają właściciele polskich firm, zmagając się ze skutkami koronawirusa.

Jak polski rynek e-commerce może zyskać na obecnej sytuacji kryzysowej?

Jak pokazują dane branżowe oraz rzeczywistość, w jakiej przedsiębiorcy próbują się odnaleźć, to właśnie e-commerce ma największy potencjał do wygranej.

W oparciu o dane z rynków USA, Chin oraz UE można wysnuć wniosek, że i polskie firmy powinny upatrywać szansy na przetrwanie kryzysu, kładąc nacisk na sprzedaż internetową.

Przyglądając się raportom globalnych wzorców e-commerce w UE, Azji oraz USA, widać wyraźnie, że dla krajów z dobrze rozwiniętą infrastrukturą e-handlu, ten rodzaj sprzedaży wzrasta. Zwłaszcza widoczne jest to w branży “grocery”, czyli dostaw żywności na zamówienie. W państwach takich jak Niemcy, USA, UK, Francja i Włochy widoczne są nawet kilkudziesięcioprocentowe wzrosty odwiedzin stron internetowych należących do restauracji sprzedających jedzenie na wynos3.

Dziennikarze zajmujący się ekonomią na przykładzie epidemii takich jak SARS, grypy z 1968 H3N2, grypy z 1958 H2N2 oraz hiszpańskiej z 1918 r. empirycznie wskazują potencjalną ścieżkę wpływu Covid-19 na rynek finansowy, która może rzutować na pogłębienie recesji w światowej gospodarce4. Historycznie jednak gospodarka zawsze odbudowywała się po kolejnych kryzysach.

Dlatego w kontekście rozwoju e-commerce tym bardziej zasadne wydaje się mikroekonomiczne spojrzenie na zachowania przedsiębiorstw i sprawdzenie, w jaki sposób załamanie rynku sprzedaży można przekuć na sukces.

Rozwój e-commerce w Polsce w dobie koronawirusa

Polskie platformy e-commerce’owe nie przyglądają się biernie sytuacji z COVID-19, lecz postanowiły działać. Jednym z przykładów zachowań ułatwiających konsumentom zakupy online podczas epidemii koronawirusa jest wprowadzenie przez Allegro usługi dostawy SMART dla każdego użytkownika. Według oficjalnego komunikatu dostępnego na stronie Allegro każda osoba realizująca zakupy poprzez ich platformę do 18 kwietnia może skorzystać z darmowej dostawy.
W wielu sklepach internetowych pojawiły się specjalne promocje na czas koronawirusa, zwłaszcza związane z darmową dostawą. Należy zaznaczyć, że obecny trend i zapotrzebowanie na zakupy online przewidziała również firma InPost, wprowadzając doręczanie przesyłek do Paczkomatów także w soboty i niedziele.

Życie przeniosło się do Internetu.
Ogromnym zainteresowaniem cieszą się platformy VOD, branża rozrywkowa dostępna online może pochwalić się wzrostem zainteresowania. Podobnie wygląda branża szkoleniowa. Powszechne, zazwyczaj stacjonarne kursy np. rodzenia, tańca, gimnastyki, edukacyjne zawędrowały do Internetu. Świadczy o tym chociażby niesamowita popularność aplikacji Zoom służącej do telekonferencji (akcje firmy wciąż rosną)5.

Szansę na ratowanie biznesu poprzez otwarcie się na e-commerce dostrzegają firmy szkoleniowe otwierające coraz więcej kursów pokazujących, jak przenieść działania biznesowe do internetu. W sieci można odnaleźć coraz więcej webinarów dotyczących wejścia w e-handel, po to by utrzymać sprzedaż.

W podobnym tonie o e-commerce wypowiadają się przedstawiciele Polskiego Standardu Płatności, operatora systemu BLIK, którzy twierdzą, że akcja #ZostańwDomu, zmienia zwyczaje zakupowe Polaków, którzy nie wydają pieniędzy wyłącznie na produkty pierwszej potrzeby.

Jak zanotował BLIK, sprawdzając aktywność swoich użytkowników w marcu najwięcej transakcji odnotowały sklepy internetowe sprzedające sprzęt RTV i AGD. Mowa aż o 270-procentowym wzroście w porównaniu z danymi z lutego 2020 r6

E-commerce za kilka miesięcy

Specjaliści od e-handlu przekonują, że pomimo kryzysu to właśnie e-commerce jako kanał sprzedaży obroni się w trudnych czasach. Jak wyjaśnia Patrycja Sass-Staniszewska, prezes Izby Gospodarki Elektronicznej: “Biznes musi dostosować się błyskawicznie do realiów. Wyniki badania “e-Commerce w czasie kryzysu 2020” wyraźnie wskazują, że klienci wybierają zakupy w Internecie. Na kanale online skupiła się niemal połowa badanych w wieku 35-44 lata [...]. Wyniki raportu pokazują, że sytuacja wzmocni rozwój e-commerce w Polsce oraz wpłynie na zmianę nawyków zakupowych Polaków”7.

Sklepy internetowe, które dotychczas największe wzrosty notowały w czasie powtarzających się pików sprzedażowych np. przy okazji Black Friday, czy wyprzedaży świątecznych ,  stoją przed zupełnie nowym wyzwaniem. Obecna sytuacja wpłynęła na zmianę zachowań zakupowych konsumentów tj. wzrost zainteresowania zakupami online. Wielu z klientów, dotychczas nieprzekonanych do tej formy nabywania dóbr oswaja się z zakupami w sieci. Klienci, którzy dziś zaczynają składać zamówienia w sieci na produkty spożywcze, to przyszli klienci wielu branż w e-commerce. W znacznej większości pozostaną oni przy tej formie zakupów rozszerzając ich zakres na inne dobra.

Branża e-handlu rozwijała się bardzo szybko już przed pandemia. Obecna sytuacja to tempo jeszcze zwiększy. Kryzys może okazać się szansą na wzrost dla tych e-commersów, które będa potrafiły dostosować swój system do szybko zmieniających się wymagań rynku i klientów.

1 Zob. https://www.similarweb.com/coronavirus [dostęp: 04.04.2020].
2 Zob. https://divante.com/blog/what-ecommerce-managers-and-directors-should-know-in-the-time-of-coronavirus/ [dostęp: 04.04.2020].
3 Zob. Jeremy Scott, Global Coronavirus Impact: March 30, 2020, [Dostęp do raportu PDF https://www.similarweb.com/corp/reports/understanding_the_global_impact_of_the_coronavirus_on_sectors_and_industries/].
4 Zob. https://hbr.org/2020/03/what-coronavirus-could-mean-for-the-global-economy?cid=HBR_Coronavirus_Business_Leaders_03122020 [dostęp: 04.04.2020].
5 Zob. https://www.fool.com/investing/2020/03/29/heres-why-zoom-is-no-one-hit-wonder.aspx [dostęp: 04.04.2020].
6 Zob. https://www.wiadomoscihandlowe.pl/artykuly/blik-e-commerce-na-dlugo-bedzie-glownym-miejscem-z,62511/1 [dostęp: 04.04.2020].
7 Zob. https://eizba.pl/raport-e-izby-e-commerce-w-czasie-kryzysu-2020/ [dostęp: 04.04.2020].